czystek siwy receptury

Czystek siwy to zioło popularne niczym Michael Jackson – receptury na nalewki, maści i inne

Znowu przyszła wiosna, nadejdzie lato, zatem warto przypomnieć niniejszy artykuł. 🙂

Czystek (Cistus L.) to krzew z rodziny czystkowatych (posłonkowatych), do której należy w sumie ponad 50 gatunków i tzw. mieszańców międzygatunkowych.

Jednym z nich jest czystek szary (Cistus Incanus L.), zwany czystkiem siwym, który w Polsce ciągle zyskuje na popularności. W naturze występuje w basenie Morza Śródziemnego i w Azji Zachodniej. W naszym kraju pochodzi on jedynie z upraw.

Czystek siwy został podkolorowany

Rozreklamowany czystek siwy – Cistus incanus L. – niestety jest często przereklamowany, gdyż przypisywane są mu właściwości innych gatunków, np.: czystka ladanowego – Cistus ladanifer L., czystka laurolistnego (wawrzynolistnego) – Cistus laurifolius L. bądź czystka szarego (kreteńskiego) – Cistus creticus L.
Nie mnie oceniać, czy są to działania świadome, czy nie, jednak faktem jest, że wielu chorych pozostaje w fałszywym przekonaniu o możliwym wyleczeniu przez Cistus incanus L. z ich poważnych chorób.

Skład chemiczny czystka siwego

Liście i gałęzie Cistus incanus L. zawierają: żywice, olejek eteryczny (diterpeny labdanowe, monoterpeny), kwasy fenolowe (galusowy, elagowy, katechowy), flawonoidy (rytyna), garbniki [(+)-catechin, (-)-epicatechin, (-)-gallocatechin, (-)-epigallocatechin, galusan (-)-epigallokatechiny]; proantocyjanidyny dimeryczne; fitosterole.

Medycyna tradycyjna

W tradycyjnej medycynie ludowej krajów rejonu Morza Śródziemnego czystek siwy był stosowany w leczeniu nieżytów przewodu pokarmowego, schorzeń wątroby, zakażeń i stanów zapalnych układu moczowego, skóry oraz układu oddechowego. Był również polecany w leczeniu stanów zapalnych stawów.
Jeśli przyjrzeć się jego składowi chemicznemu (Folium, Frondes Cisti incani), można postawić hipotezę, że ma on wpływ również na układ odpornościowy, ponieważ kwas galusowy i elagowy mają właściwości immunosupresyjne oraz przeciwzapalne.

Medycyna oparta na dowodach naukowych (EBM – evidence-based medicine )

  • W 2015 r. przeprowadzono badanie, którego wyniki odkryły, że nowe trimery proantocyjanidyny wyizolowane z Cistus incanus L. wykazują silne działanie przeciwzapalne oraz wysoką selektywność wobec COX-2 (cyclooxygenase isoenzymes inhibition). 
  • W 2011 r. wykazano antyproliferacyjne i cytotoksyczne działanie ekstraktów z Cistus incanus L. i Cistus monspeliensis L. na ludzkich liniach komórkowych raka prostaty!
  • Według wyników z innego badania Cistus incanus i Cistus monspeliensis hamują reakcję skurczową w izolowanych szczurzych mięśni gładkich, tzn. mięśni, które budują ściany wielu narządów wewnętrznych. Zatem mogą łagodzić np. bóle menstruacyjne, skurczowe bóle żołądka?
  • Znalazłam jeszcze jedno przykładowe ciekawe badanie wyciągów z Cistus incanus L. i Cistus monspeliensis L. – jego wyniki wskazują na działanie antyoksydacyjne i działanie ochronne na rozszczepienie DNA.
  • Już w latach 90. ub.w. wykazano przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze działalności czystka siwego oraz ekstraktów uzyskanych z Cistus monspeliensis L, a także gastroochronny efekt wodnego ekstraktu Cistus incanus L.

Zdrowy rozsądek

Trzeba wziąć poprawkę, że badania naukowe przeprowadzone na szczurach czy komórkach, nie są badaniami z udziałem ludzi, więc efektów danego preparatu u osoby chorej możemy się jedynie domyślać.
Ponadto należy zwrócić uwagę, że reklamy zachęcające do kupna Cistus incanus L. mówią o wskazaniach do stosowania, wymieniając właściwości wszystkich gatunków czystka.
Pamiętając o tym, co pisałam we wstępie, że czystek oprócz gatunków tworzy również mieszańce między gatunkowe, zdrowy rozsądek podpowiada, że jeśli chce się samemu tradycyjnie stosować czystek, należy sięgać po mieszankę wszystkich jego gatunków.
Szczerze nie jestem przekonana, że zakup preparatu ziołowego w tabletkach czy herbata w torebkach jedynie z czystka siwego miałyby pomóc na układ odpornościowy.
Gdzieś na forach czytałam w 2016 r., że jedna mama drugiej radziła czystek siwy jako pewną ochronę dla dziecka przeciw ukąszeniom przez kleszcze. Zatem mity narastają, a nam zostaje tylko zdrowy rozsądek.

Przepisy domowe z czystka

 

  • Napar czystkowy – Infusum Cisti incani:

1 łyżkę liści lub rozdrobnionych suchych gałązek zalać 1 szklanką wrzącej wody lub mleka; parzyć pod przykryciem 20 minut, przecedzić; przy chorobach układu oddechowego i zakaźnych dodać miód, sok malinowy; pić 3-4 szklanki naparu. Można podawać dzieciom.
  • Nalewka czystkowa – Tinctura Cisti incani:

1 część suchego surowca zalać 5 częściami alkoholu 50-60%, macerować miesiąc, wstrząsając co kilka dni; przefiltrować. Zażywać po 5-10 ml 3 razy dziennie, można dodawać do mleka lub utartego żółtka z mlekiem i miodem, szczególnie przy przeziębieniu, grypie, anginie, zapaleniu oskrzeli i tchawicy.
  • Nalewka na winie – Vinum Cisti:

1 część czystka rozdrobnionego zalać 7 częściami wina białego lub czerwonego, wytrawnego. Pozostawić na miesić, co kilka dni wstrząsając. Pić 1 kieliszek dziennie przy chorobach stawów, ziarnicy, choroby Hashimoto, autoimmunologicznych chorobach skóry, cukrzycy i hipercholesterolemii.
  • Maści, żele, kremy czystkowe

Maści, żele, kremy czystkowe powinny zawierać frakcję wodno-alkoholową (na alkoholu 50%) lub frakcję labdanową w ilości 5-15%. 5-10% polecam w leczeniu atopowego zapalenia skóry, wyprysków, trudno gojących się ran (z dodatkiem balsamu Szostakowskiego 5-10%, allantoiny 3-5%, tlenku cynku 3-5%, pantotenianu wapnia lub pantenolu 3-5%).
W przypadku chorób stawów, nerwobólu, bólu mięśni wcierać maść na smalcu lub eucerynie zawierającej 15% frakcji labdanowej lub olejkowej (warto dodać jeszcze salicylan metylu 5-10%, nalewkę z ostrej papryki 5-10%).

 

PS. Przy okazji, jeśli czytasz o ziołach, zapewne zainteresuje Cię moja propozycja. Jestem wydawcą medycznym i zapraszam Cię po najnowszą książkę moich Autorów, która ukazała się nakładem Wydawnictwa Lekarskiego PZWL:

ZIOŁA W MEDYCYNIE. CHOROBY UKŁADU POKARMOWEGO

 

zioła w medycynie choroby układu pokarmowegoTo pionierska na polskim rynku publikacja obalająca mity na temat ziołolecznictwa, która jest doskonałym przewodnikiem po terapiach uzupełniających oraz merytoryczną podstawą do leczenia objawów chorobowych, fitoterapii schorzeń o łagodnym przebiegu i chorób przewlekłych. Opisano w niej poszczególne dolegliwości, podkreślono wskazania i przeciwwskazania, schematy dawkowania dla podanych receptur czy ziołowych preparatów.

Rozdziały oddają kolejność odcinków układu pokarmowego. Zagadnienia posegregowano według jednostek chorobowych. Publikację kończy opis leczenia częstych objawów chorobowych. Co interesujące, w publikacji znajdują się także praktyczne wskazówki do kulinarnego zastosowania ziół w profilaktyce i terapii schorzeń układu pokarmowego.

Książka adresowana jest zarówno do gastrologów, lekarzy rodzinnych, pediatrów, geriatrów, jak i farmaceutów. Bez wątpienia jest to przydatna pozycja również dla pielęgniarek i położnych oraz dietetyków. Powinni zainteresować się nią także studiujący medycynę i farmację. Odnajdą w niej wartościowe źródło wiedzy także pasjonaci medycyny naturalnej.

 

Piśmiennictwo do artykułu o czystku:

  1. Two new proanthocyanidin trimers isolated from Cistus incanus L. demonstrate potent anti-inflammatory activity and selectivity to cyclooxygenase isoenzymes inhibition. Mansoor KA, Matalka KZ, Qa’dan FS, Awad R, Schmidt M. Nat Prod Res. 2015 Sep 28:1-8.
  2. Antiproliferative and cytotoxic activity of extracts from Cistus incanus L. and Cistus monspeliensis L. on human prostate cell lines. Vitali F, Pennisi G, Attaguile G, Savoca F, Tita B. Nat Prod Res. 2011 Feb;25(3):188-202. doi: 10.1080/14786410802583148.
  3. Cistus incanus and Cistus monspeliensis inhibit the contractile response in isolated rat smooth muscle. Attaguile G, Perticone G, Mania G, Savoca F, Pennisi G, Salomone S. J Ethnopharmacol. 2004 Jun;92(2-3):245-50.
  4. Antioxidant activity and protective effect on DNA cleavage of extracts from Cistus incanus L. and Cistus monspeliensis L. Attaguile G, Russo A, Campisi A, Savoca F, Acquaviva R, Ragusa N, Vanella A. Cell Biol Toxicol. 2000;16(2):83-90.
  5. Antibacterial and antifungal activities of Cistus incanus and C. monspeliensis leaf extracts. Bouamama H, Villard J, Benharref A, Jana M. Therapie. 1999 Nov-Dec;54(6):731-3.
  6. Gastroprotective effect of aqueous extract of Cistus incanus L. in rats. Attaguile G, Caruso A, Pennisi G, Savoca F. Pharmacol Res. 1995 Jan;31(1):29-32.
  7. Przepisy na nalewki i maści pochodzą ze źródła: Rozanski.li.

(fot.: https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Esculapio/gallery)

 

Zapisz

Zapisz

  • Katarzyna Rutkowska

    Super sama stosuję 🙂 dziekuję coś z mojej tematyki 🙂

    • Cześć Kasiu, cieszę się, że od czasu do czasu zagląda tutaj ktoś, komu udaje mi się dogodzić w zupełnie innej tematyce 😀
      Serdeczności!

  • Danuta Brzezińska

    Od jakiegoś miesiąca piję regularnie, fajnie, że się o nim pisze.

    • Danusiu, czy czujesz poprawę po swojej terapii? Możesz się podzielić?
      Serdeczności <3

      • Danuta Brzezińska

        Mija już chyba 5 miesiąc jak piję czystek. Na pewno wpłynął na gospodarkę wodną organizmu. I wyjątkowo szybko doszłam do siebie po przebytej operacji – może to tez jego zasługa:-)

        • Danusiu, czyli czujesz się lepiej nawodniona, choć nie pijesz więcej? O to Ci chodzi? Lepiej nawadnia niż inne herbaty czy sama woda?

          • Danuta Brzezińska

            Bardziej chodziło o gospodarkę wodną, nie nabieram wody, nie puchną mi nogi ani palce. Myślę, że to efekt picia czystka.

  • Bardzo obszerne informację! O większości nie wiedziałam 🙂 Ale zapamiętam 🙂

    • Cześć Martyno, bardzo się cieszę, że ktoś czyta także moje artykuły medyczne!
      Serdecznie pozdrawiam 🙂

  • elka

    Medycznie, profesjonalnie i dowodowo do tematu Silva podeszłaś. Naprawdę przeczytałam z zaciekawieniem i wręcz obowiązkowo, bo sama pisałam o nim, ale czystek bardziej ogólnie o właściwościach, a ostatnio to fakt, że narasta wokół tego zioła dużo historii i ZDROWY ROZSĄDEK to podstawa w kwestii ziół i medycyny naturalnej.

    • Kochana, dziękuję Ci bardzo 😀
      I tak, masz rację, zdrowy rozsądek to podstawa w kwestii ziół, bo bardzo łatwo sobie z nich zrobić biochemiczną bombę! 😮
      Serdeczności <3

  • ja używałam jakiegoś czystka (sproszkowana wersja) pomógł mi w zaparciach, ale zabij mnie nie pamiętam dokładnie 🙂

    • Sylwio, dobrze, że mi podpowiadasz… W ogóle o tym zapomniałam, podpowiem znajomej. Dzięki! 🙂

  • Ja jeszcze nie próbowałam czystka, ale faktycznie widzę, że jest teraz bardzo popularny. Przepis na nalewkę brzmi bardzo zachęcająco 😀 Szczególnie, że mimo wiosny w moim regionie wciąż panuje zima – to taka rozgrzewająca nalewka w sam raz się przyda;)

    • Moniko, widzę, że nalewka kusi, kusi 😉
      To takie podwójne oczyszczenie – nie dość, że nalewka, to jeszcze z czystka 😀
      hahahaha

      • Ale, że to przeczyszczająco działa ?! Oj to trzeba uważać 😀

        • Moniko, nie chodziło mi o to, że mówi się potocznie o alkoholu jako wewnętrznym przeczyszczeniu, co oczywiście jest nieprawdą. Zatem nalewka z czystka, który jest ziołem wspomagającym oczyszczenie organizmu jest dość nietypowym połączeniem. Zatem żartowałam, iż oczyszczenie będzie podwójne. Dezynfekcja alkoholowa plus czystek 😉

  • Podobnie jak Karolina, nie miałam pojęcia, że czystków jest kilka. Mam w domu czystek lekarski i byłam pewna, że to TEN JEDYNY. Ale ja jestem ziołowym ignorantem 😉

    • Kochana, wiesz, bo to chyba niewdzięczna „zasługa” tych, którzy z zielarstwa zrobili czary-mary, a to jest katedra na uniwersytetach medycznych. Laboratoria na farmakognozji nie ustępują farmacji. Przecież zanim powstały fabryki, ludzie leczyli subst. pochodzącymi z naturalnych źródeł. Później nauczyliśmy się wytwarzać syntetyczną wit. C i in. 😛

  • O tych kleszczach trąbią na prawo i lewo, ale przyznam, że nigdy nie skupiałam się na tym, o jakim czystku jest mowa. Ba, nawet nie wiedziałam, że jest ich kilka.

    • Prawda taka, że już sam strój, tkanina, w jaką się ubierzemy zmniejsza o kilkadziesiąt procent ryzyko złapania kleszcza. O tym się nie edukuje, a szkoda.

  • Ja szczerze mówiąc nie wiem, nie próbowałam niczego z czystkiem. Nie lubię podążania za trendami, a o nim jest ostatnio bardzo głośno. Pewnie zabiore się za niego jak ten cały pogłos ucichnie. Bardzo nie lubię rzucać się na wszystko co modne. Najbardziej podoba mi się nalewka czystkowa, jestem ciekawa jej zapachu.

    • Przyznam Ci, że czystek piłam tylko w naparze. Też jestem ciekawa nalewki 😀
      Pozdrawiam serdecznie!

  • Bardzo, bardzo wartościowy wpis. Naświetlasz, rozwiewasz wiele narosłych mitów no i zachęcasz do stosowania. Mnie już kupiłaś 🙂 Jutro idę do zielarskiego szukać mieszanki. Pozdrawiam

    • Super, bardzo sie ciesze. I o to chodzilo, by wiadomo bylo na co i jak. Nie moglam sluchac tych basni o czystku, wiec zebralam sie w sobie i napisalam, co powyzej 🙂
      Pozdrawiam :*

  • Pingback: Motywacja i współpraca, czyli jak kobiety mogą się wspierać - Moc Kobiet()