Anatomia Mocy. Podcast | 22: Drzewo celów oparte na wartościach. Jak planować spójnie ze sobą

Wzór na osobistą moc, który towarzyszy całemu sezonowi „Anatomii Mocy”, brzmi prosto. To suma intencji, konsekwentnego działania, czasu, systemów, narzędzi i regeneracji. W odcinku formacyjnym, który zamknął poprzednią rozmowę, Sylwia Chrabałowska zeszła z nami głęboko pod wodę. Przewodnikiem były poziomy neurologiczne Roberta Diltsa, działające niczym linka asekuracyjna dla nurka. Przeszliśmy przez kolejne warstwy, od środowiska i zachowań, przez umiejętności i wartości, aż do tożsamości i misji.

Z każdej takiej wyprawy w głębiny warto wrócić ze skarbem na brzeg, oczyścić go i dobrze mu się przyjrzeć. Ten odcinek robi dokładnie to. Rozkładamy na plaży wszystko, co udało się znaleźć: przekrój sytuacji, uzasadnienia działań, odkryte pragnienia oraz nazwaną życiową misję. Z tych elementów składamy osobisty witraż, układając drzewo celów w świetle wartości.

Wartości jako narzędzie decyzyjne

Kiedy organizacja deklaruje jedno, a w praktyce robi co innego, pojawia się zamęt. Wartości porządkują ten obszar, ponieważ działają jak instrukcja podejmowania decyzji na wszystkich szczeblach zarządzania.

Wyobraź sobie firmę, w której jedną z głównych wartości jest odpowiedzialność. Cele ułożą się tu zupełnie inaczej niż w miejscu, gdzie liczy się wyłącznie szybkość. Tam, gdzie ceni się jakość, strategia powstaje wokół standardów, a tempo schodzi na dalszy plan. W ten sposób wartości nadają celom sens, wagę i kolejność.

Wartości pomagają też ocenić opłacalność działań w wymiarze szerszym niż finansowy. Decyzja rentowna w krótkim terminie potrafi okazać się kosztowna, gdy uderza w kulturę pracy, obniża zaufanie w zespole albo kłóci się z tym, jak marka chce być postrzegana przez klientów i pracowników.

Najbardziej widać to przy trudnych wyborach, gdy dwie opcje na pierwszy rzut oka wyglądają równie słusznie. W każdej organizacji taki moment kiedyś nadchodzi. Wartości stają się wtedy filtrem, który daje konkretne kryteria wyboru. Spójność wypracowaną w ten sposób doceniają interesariusze.

Warto przy okazji oddzielić wartości od samego celu. Cel można osiągnąć i odhaczyć. Wartość zostaje z nami na stałe jako zasada obecna w sposobie działania, widoczna w decyzjach oraz w tym, jak traktujemy czas, pieniądze i ludzi. Henry Ford zwracał uwagę, że biznes pomijający ludzi traci sens prowadzenia. Otoczenie i interesariusze zewnętrzni zauważą taką rozbieżność szybciej, niż się wydaje.

Co się dzieje, gdy wartości pozostają niejasne

W większych projektach brak jasno zdefiniowanych wartości daje konkretne skutki. Każda osoba w zespole zaczyna optymalizować działania po swojemu i robi to, co sama uznaje za ważne. Cel formalnie jest wspólny, jednak logika działania każdego członka zespołu bywa inna. Efektem jest zbyt duży nakład pracy, a poszczególne działania potrafią znosić się wzajemnie. Powstaje wrażenie, że każdy prowadzi własną piłkę do własnej bramki, choć chodzi o wspólną grę jedną piłką do jednej bramki.

Bywa też odwrotnie. Cele organizacji są ambitne, lecz zawieszone w próżni, oderwane od realnej sytuacji. Pojawiają się dlatego, że ktoś inny zrobił krok w określoną stronę, a organizacja próbuje nadążyć śladem konkurenta. Zamiast budować własną strategię dopasowaną do swoich zasobów i otoczenia, naśladuje podmioty dysponujące zupełnie innymi możliwościami. Takie podejście przepala budżety i zniechęca zespoły.

Jak zbudować drzewo celów

Drzewo celów porządkuje myślenie wokół zdefiniowanych wartości. Można narysować je dosłownie, w formie drzewa.

Na samym szczycie umieszczamy wartości, które przyjmujemy za swoje, najważniejsze. To owoce, po które chcemy sięgnąć. W koronie zapisujemy cel nadrzędny powiązany właśnie z tymi wartościami. Niżej, u podstawy, układamy cele pośrednie prowadzące w wyznaczoną stronę. Na końcu wypisujemy konkretne działania prowadzące do celów pośrednich.

Przy działaniach, niczym korzenie drzewa, warto dopisać konkretne daty, osobę odpowiedzialną oraz sposób wykonania. Kolejność ma tu znaczenie, ponieważ planujemy działania operacyjne osadzone w kontekście wynikającym z przyjętych wartości. Dzięki temu robimy konkretne rzeczy, bo są one wyrazem ważnej dla nas perspektywy. To bliskie złotemu kołu Simona Sinka, w którym „jak” oraz „co” tworzą zewnętrzne obręcze, a w samym centrum znajduje się „dlaczego”.

Drzewo celów w praktyce

Weźmy konkretny przykład. Wartością jest odpowiedzialność wobec klienta. Wynikający z niej cel nadrzędny to poprawa jakości obsługi. Z tego celu wyrastają trzy cele pośrednie: skrócenie czasu odpowiedzi na zapytania, podniesienie kompetencji zespołu pomocniczego oraz usprawnienie procedur wewnętrznych.

Każdy cel pośredni dostaje swój poziom operacyjny. Przy skracaniu czasu odpowiedzi pracujemy nad standardem komunikacji, monitoringiem wskaźników KPI oraz tygodniowym przeglądem wyników. Przy kompetencjach planujemy cykl szkoleń i regularny feedback przekazywany bezpośrednio zespołowi. Przy procedurach przeprowadzamy audyt obecnych procesów, identyfikujemy wąskie gardła i aktualizujemy dokumentację.

Kiedy spojrzysz na taki schemat, zobaczysz spójność. Każde działanie da się powiązać z celem pośrednim, każdy cel pośredni z nadrzędnym, a cel nadrzędny z konkretną wartością deklarowaną przez organizację.

Trzy pytania diagnostyczne

Na koniec Sylwia proponuje trzy pytania do własnego drzewa celów:

1. Czy moje cele wynikają z realnych wartości, czy z presji zewnętrznej?
2. Czy wspierają moją życiową misję, mój cel główny?
3. Gdyby zniknęła presja zewnętrzna, czy postąpiłabym tak samo?

Te pytania możesz powtórzyć w drodze autem albo metrem, a także nad filiżanką herbaty. Sprawdź, czy drzewo celów postawione w świetle wartości jest tym witrażem, który naprawdę chcesz zabrać z plaży do domu.

Pójdź o krok dalej w odcinku Premium

Jeśli chcesz rozwinąć ten temat, w odcinku Premium na Patronite i Spotify Sylwia pokazuje, jak przełożyć drzewo celów oraz wartości na strategię budowania własnej marki. To praktyczna kontynuacja dzisiejszej rozmowy, dostępna dla patronek i patronów Fundacji Moc Kobiet.

Do wirtualnego wolontariatu Fundacji możesz dołączyć już od 10 zł miesięcznie. Wspierając cele statutowe przez Patronite, zyskujesz dostęp do wszystkich odcinków Premium, do grupy na WhatsAppie oraz do kulis tego, co dzieje się w Fundacji. Link znajdziesz w opisie odcinka i na www.patronite.pl/mockobiet.

Tu jest link do wszystkich odcinków Premium:  https://open.spotify.com/show/6hVbKh8ngswyurZ8IxoxwQ

Razem możemy więcej.